Świat wyścigów, adrenaliny i technologii czyli czym jest F1?

Aktywne zawieszenie, dyski hamulcowe, nawet lusterko wsteczne – to tylko niektóre z wynalazków, które zawdzięczamy Formule 1. Bo też wyścigi najszybszych bolidów to nie tylko sport i emocje, nie tylko mijanki i kraksy. To również wyścig technologiczny stajni samochodowych i techników, dzięki czemu posuwa się do przodu cała motoryzacja. Stąd wokół wyścigów F1 jest tak wiele przepisów i ograniczeń.

Trudno za nimi nadążyć. Żeby zgłębić wszystkie nowe przepisy dotyczące parametrów technicznych aut czy możliwej do zastosowanie taktyki, trzeba mocno w tym siedzieć i bardzo się na tym znać. Weźmy chociażby ostatni sezon, w 2025 roku. Zmieniono minimalną wagę samochodu wraz z kierowcą (nie mogą być zbyt lekkie), zasady wyprzedzania czy reguły dotyczące chłodzenia silników.

W 2026 roku pojawią się kolejne zmiany – bolidy staną się oszczędniejsze w spalaniu paliwa i lżejsze o 30 kg, a kierowcy otrzymają do dyspozycji Manual Override Mode czyli rodzaj zastrzyku mocy z akumulatora, który podczas wyprzedzania może się bardzo przydać. Ma to pozwolić na lepsze ściganie i większe emocje.

Pewne rzeczy się jednak nie zmieniają. Nadal ścigać się będą specjalnie przygotowane na taką okoliczność smukłe bolidy wyścigowe, które potrafią rozpędzić się nawet do grubo ponad 300 km/h, a zatem prędkości nie do zaakceptowania gdziekolwiek poza torem wyścigowym. Pikanterii dodaje fakt, że kilka torów Formuły 1 są przygotowane z miejskich ulic. To tzw. tory miejskie. Takie przypadki mamy chociażby podczas Grand Prix Azerbejdżanu w Baku czy Grand Prix Monako na ulicach Monte Carlo, które jest chyba najsłynniejszym wyścigiem Formuły 1 na świecie. Istnieje jednak wiele legendarnych wręcz torów, na których bolidy się ścigają, np. Monza czy Imola we Włoszech (Imola leży niedaleko Bolonii, a odbywało się tam Grand Prix San Marino, gdyż ten maleńki kraj nie ma toru na swoim terytorium), Silverstone w Wielkiej Brytanii, Hungaroring na Węgrzech czy Suzuka w Japonii. Każdy z tych torów ma wielką historię związaną z emocjami i wspaniały ściganiem, z wielkimi gwiazdami tego sportu, którzy zdobywali mistrzostwo świata.

Pierwszymi wielkimi byli Giuseppe Farina i Alberto Ascari z Włoch oraz wielki mistrz z Argentyny, Juan Manuel Fangio. Ta legenda jeszcze w latach pięćdziesiątych, w samochodzie przypominającym bardzo szybki ołówek z miejscem dla kierowcy, triumfował pięciokrotnie. Całe dekady nikt nie potrafił zbliżyć się do tego osiągnięcia – nawet Niki Lauda, wielki austriacki mistrz z lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych czy jego wielki rywal Francuz Alain Prost, ani tragicznie zmarły Brazylijczyk Ayrton Senna czy jego rodak Emerson Fittipaldi. Dopiero niemiecki mistrz kierownicy Michael Schumacher oraz brytyjski czempion Lewis Hamilton przebili wynik Fangio. Byli mistrzami Formuły 1 po siedem razy każdy. A dzisiaj o zaszczyty walczą Holender Max Verstappen, który był niepokonany w latach 2021-2024 oraz jego rywale tacy jak Brytyjczycy Lando Norris i George Russell, Australijczyk Oscar Piastri, Charles Leclerc z Monako czy Meksykanin Sergio Perez, który jednak w 2025 roku zakończył współpracę z Red Bullem.

Ci kierowcy reprezentują stajnie z markami aut, a każda wystawia w wyścigu dwóch kierowców w każdym kolejnym Grand Prix. Te stajnie to chociażby wiodący teraz McLaren, przez lata niedościgniony Red Bull, a także dawni mistrzowie – Ferrari, Mercedes, Williams, Aston Martin i inne. Przed laty w wyścigach Formuły 1 brały udział bardzo znane marki samochodowe, takie jak Alfa Romeo, Lancia, Jaguar, Porsche, Lotus, Lancia, Honda, Toyota i inne. Dla nich była to też okazja do testowania pewnych rozwiązań zastosowanych potem w samochodach komercyjnych, dla zwykłych użytkowników. No i oczywiście reklama, to jasne.

Grand Prix poprzedzają treningu, a potem kwalifikacje, zadaniem których jest wyłonienie – na podstawie czasów – kolejności samochodów na starcie właściwiej rywalizacji. Ustawiają się one w dwóch rzędach, jeden za drugim. Ten najszybszy w kwalifikacjach zdobywa „pole position” czyli uprzywilejowane, pierwsze miejsce. I dzięki temu ma największe szanse na zwycięstwo. To on będzie odpierał ataki innych.

W 2025 roku do końca października mieliśmy sześć takich Grand Prix, w których kierowca z „pole position” wcale nie wygrywał rywalizacji, a zatem można powiedzieć, że ma przewagę, ale żadnej gwarancji. A pamiętajmy, że za wygranie Grand Prix dostaje się 25 punktów, za drugie miejsce – 18 punktów, za trzecie – 15 punktów. Dalej przyznaje się 12 punktów, 10, 8, 6, 4,2 i wreszcie 1 punkt dla kierowcy z 10. pozycji. A zatem to kolosalna różnica, czy jest się na mecie pierwszym, czy dziesiątym.

Kto zdobędzie najwięcej punktów we wszystkich Grand Prix, od Australii w marcu po Abu Zabi w Zjednoczonych Emiratach Arabskich w grudniu, zostaje mistrzem świata. Elitarnym mistrzem, który ma prawo nosić miano najszybszego kierowcy świata.

Rywalizuje się także drużynowo i każda ze stajni, każda z marek marzy o tym, by wygrać mistrzostwo świata Formuły 1. Najwięcej takich triumfów ma legendarne Ferrari – włoska marka jeżdżąca niemal niezmienne w czerwonych autach. Za nim na liście najbardziej utytułowanych jest McLaren, dalej – Mercedes, Redb Bull, Williams i Lotus. A przecież o swój triumf walczą też marki dostawców silników, opon i inni.

Formuła 1 to cały system naczyń połączonych w wielkiej rywalizacji, która elektryzuje miliony. I chociaż takich aut, jakie tu się ścigają, nie zobaczymy na autostradach, to jednak jest to kwintesencja motoryzacji. A pewne sceny z wyścigów Formuły 1, jak chociażby wymiana kompletu opon w kilka sekund, są mityczne. Do języka przeszły też pewne określenia stąd, takie jak chociażby „czas zjechać do boksu” czy „mieć pole position”. Bo F1 to więcej niż sport.